طاعون روسی و حس‌وحال آخرالزمانی

[HosseinSabbaghi]

درود دوستان

جدیدا خبری منتشر شده که حسابی حال‌وهوای فیلم‌های آخرالزمانی را دارد!

در روسیه، یک کارمند آزمایشگاه ضدطاعون پس از ابتلا به یک بیماری شدید تنفسی فوت کرده و حدود ۲۰۰ نفر از افرادی که با او در تماس بوده‌اند تحت مراقبت قرار گرفته‌اند. در بعضی گزارش‌ها گفته شده که پیش از بیماری، یک لوله آزمایش حاوی نمونه طاعون در آزمایشگاه شکسته است.

اما یک نکته مهم: هنوز به طور رسمی تأیید نشده که علت مرگ او طاعون بوده است. حتی مقام‌های روسیه اعلام کرده‌اند که آزمایش‌ها تاکنون ارتباط بیماری او با عوامل بیماری‌زای موجود در محل کارش را نشان نداده‌اند.

اصلا طاعون چیست؟

طاعون یک بیماری عفونی باکتریایی است که عامل آن باکتری Yersinia pestis است. این باکتری بیشتر در جوندگان وحشی و کک‌های آلوده زندگی می‌کند و در صورت ورود به بدن انسان می‌تواند باعث تب شدید، ضعف، تورم دردناک غدد لنفاوی و در انواع شدیدتر، عفونت خون یا درگیری ریه‌ها شود.

آیا این همان طاعون تاریخی است؟

بله!

همان باکتری Yersinia pestis عامل طاعونی است که در قرون وسطی با نام «مرگ سیاه» شناخته شد. البته طاعون منقرض نشده و هنوز هم در بعضی مناطق جهان به صورت موارد پراکنده یا گاهی شیوع‌های محدود دیده می‌شود.

تفاوت بزرگ امروز این است که طاعون برخلاف قرون وسطی، با آنتی‌بیوتیک‌ها قابل درمان است و تشخیص و درمان سریع می‌تواند جان بیمار را نجات دهد.

اما چرا در سال ۲۰۲۶ هنوز طاعون را در آزمایشگاه بررسی می‌کنند؟

چون طاعون فقط یک بیماری تاریخی نیست.

این باکتری هنوز در طبیعت وجود دارد و هر سال موارد انسانی آن در بعضی کشورهای جهان گزارش می‌شود. بنابراین آزمایشگاه‌های تخصصی باید بتوانند این بیماری را شناسایی، تشخیص، کنترل و برای شیوع‌های احتمالی آماده باشند.

پس صرف اینکه یک کشور روی طاعون تحقیق می‌کند، به خودی خود به معنی تلاش برای ساخت «بمب ویروسی» نیست؛ ضمن اینکه طاعون اصلا ویروس نیست، بلکه باکتری است.

البته وجود آزمایشگاه‌هایی که با چنین عوامل خطرناکی کار می‌کنند، طبیعتا نیازمند استانداردهای بسیار سختگیرانه ایمنی و مهار زیستی است.

پس طاعون از طریق تنفس منتقل می‌شود؟

اینجا جواب کمی جالب‌تر است: بستگی به نوع طاعون دارد.

طاعون معمولی یا «بوبونیک» بیشتر از طریق گزش کک آلوده منتقل می‌شود و معمولا از انسان به انسان منتقل نمی‌شود.

اما نوع دیگری به نام طاعون ریوی یا Pneumonic Plague وجود دارد که ریه‌ها را درگیر می‌کند. فرد مبتلا می‌تواند هنگام سرفه یا عطسه، قطرات تنفسی حاوی باکتری را منتقل کند.

با این حال، این موضوع به معنی «هوازی بودن مثل کرونا» نیست. انتقال انسان به انسان معمولا به تماس نزدیک با فرد مبتلا و تنفس قطرات تنفسی او نیاز دارد. CDC نیز تأکید می‌کند که انتقال طاعون ریوی بین انسان‌ها از طریق قطرات تنفسی است، نه ذرات بسیار ریز معلق در هوا مانند برخی بیماری‌های بسیار مسری تنفسی.

حالا فرض کنیم واقعا یک شیوع گسترده اتفاق بیفتد؛ چه کار کنیم؟

البته امیدواریم هیچ وقت به چنین شرایطی نرسیم، اما دانستن راه‌های پیشگیری بد نیست.

اگر طاعون ریوی در یک منطقه شیوع پیدا کند، مهم‌ترین اقدامات شامل:

- دوری از افراد مشکوک یا مبتلا، مخصوصا افرادی که علائم تنفسی شدید دارند.
- رعایت فاصله و استفاده از ماسک در شرایطی که مقامات بهداشتی توصیه می‌کنند.
- خودداری از تماس با حیوانات بیمار یا مرده و لاشه جوندگان.
- جلوگیری از تماس با کک‌ها و کنترل کک و جوندگان در مناطق آلوده.
- رعایت بهداشت دست و وسایل شخصی.
- در صورت تماس نزدیک با فرد مبتلا، اطلاع فوری به مراکز درمانی؛ چون در صورت نیاز، درمان پیشگیرانه پس از تماس می‌تواند تجویز شود.
- و مهم‌تر از همه، در صورت بروز تب شدید، سرفه و علائم سریع و شدید تنفسی، مراجعه فوری به پزشک.

خوشبختانه طاعون امروزی بیماری شناخته‌شده‌ای است و برخلاف چیزی که فیلم‌های آخرالزمانی به ما القا می‌کنند، یک بیماری غیرقابل‌کنترل و بدون درمان نیست. تشخیص سریع و آنتی‌بیوتیک مناسب نقش بسیار مهمی در نجات بیمار دارند.
توجه: تا این لحظه هیچ شواهد عمومی و رسمی و تأییدشده‌ای از انتقال گسترده این بیماری در روسیه منتشر نشده است.
امیدوارم تمام این مطالب فقط یک تحقیق جالب برای انجمن باشد و هیچ وقت مجبور نشویم واقعا از آنها استفاده کنیم!



موفق باشید

[HosseinSabbaghi]

درود دوستان

یک مطلبی درباره ماجرای اخیر طاعون در روسیه خواندم که در ادامه خلاصه ای از صحبت های رئیس انستیتو پاستور ایران را براتون می نویسم.

احسان مصطفوی، رئیس انستیتو پاستور ایران، درباره این ماجرا گفته که هنوز ابتلا و مرگ بر اثر طاعون در روسیه به صورت رسمی تایید نشده و علت مرگ این فرد «ذات الریه با علت نامعلوم» اعلام شده است. بعضی رسانه ها گفته اند که شکستن یک لوله آزمایش حاوی عامل طاعون باعث این اتفاق شده و حدود ۲۰۰ نفر هم در معرض تماس قرار گرفته اند، اما این موضوع هنوز به صورت رسمی تایید نشده و باید منتظر نتایج آزمایش ها و بررسی های بیشتر بود.

به گفته مصطفوی، طاعون توسط یک نوع باکتری به نام Yersinia pestis ایجاد می شود و معمولا در طبیعت بین جوندگان و کک های آلوده وجود دارد. انسان هم بیشتر از طریق گزش کک آلوده به آن مبتلا می شود. در نوع ریوی طاعون، تماس نزدیک با فرد بیمار هم می تواند باعث انتقال بیماری شود.

نکته جالب این است که طاعون برخلاف چیزی که شاید تصور کنیم، یک بیماری بدون درمان نیست و در بیشتر موارد با آنتی بیوتیک قابل درمان است. البته اگر با نوع مقاوم به آنتی بیوتیک روبرو باشیم، شرایط می تواند سخت تر شود.

مصطفوی همچنین گفته طاعون فقط مربوط به کشورهای فقیر نیست و در کشورهایی مثل آمریکا نیز تقریبا هر سال موارد انسانی آن گزارش می شود. ماداگاسکار و جمهوری دموکراتیک کنگو هم از کشورهایی هستند که موارد بیشتری از طاعون در آنها دیده می شود.

او به شیوع بزرگ طاعون در ماداگاسکار در سال ۲۰۱۷ هم اشاره کرده که حدود ۲۴۰۰ مورد مشکوک، محتمل یا تاییدشده و ۲۰۹ مرگ در آن گزارش شد. با شناسایی افراد در تماس، درمان بیماران، استفاده از آنتی بیوتیک برای افراد در معرض خطر و افزایش مراقبت های بهداشتی، این شیوع کنترل شد.

اما موضوع جالب تر این است که طاعون در ایران هم کاملا ناشناخته نیست. به گفته مصطفوی، در بعضی مناطق کشور کانون های طبیعی این بیماری وجود دارد و در مطالعات انجام شده، عامل طاعون در حیات وحش و حتی بعضی سگ های نگهبان گله مشاهده شده است. به همین دلیل پایش حیوانات و ناقلین بیماری اهمیت زیادی دارد.

انستیتو پاستور ایران نیز یک آزمایشگاه مرجع برای تشخیص طاعون دارد و از سال ۱۳۲۵ در زمینه بررسی و پایش این بیماری فعالیت می کند. پایگاه تحقیقاتی بیماری های نوپدید و بازپدید این موسسه در روستای اکنلو در استان همدان هم یکی از مراکز مهم مطالعات طاعون در ایران است.

در نهایت مصطفوی تاکید کرده که درباره بیماری هایی مثل طاعون، باید هم آمادگی و مراقبت وجود داشته باشد و هم از انتشار شایعات و اخبار تاییدنشده خودداری شود.

موفق باشید